Source: The Internet Book of Critical Care

Translator: Phan Lê Quỳnh Thi & Phan Văn Minh Quân

Update: Dec 14, 2025

‣

Mục lục

Nhiễm candida máu

Dịch tễ học

(quay lại mục lục)

Nhiễm Candida xâm lấn thường là một nhiễm trùng bệnh viện mắc phải, xảy ra trong bối cảnh bệnh nặng (đặc biệt ở những bệnh nhân nằm ICU kéo dài). Rất khó để phân biệt yếu tố nào là yếu tố nguy cơ độc lập của nhiễm Candida xâm lấn, so với những yếu tố chỉ đơn thuần có liên quan đến bệnh.

Các yếu tố nguy cơ chung của nhiễm Candida máu

[#1] Tình trạng quần cư Candida:

Kháng sinh phổ rộng.
Bệnh nhân nằm ICU >1 tuần.
Quần cư hóa Candida (đặc biệt ở nhiều vị trí).

[#2] Phá vỡ hàng rào giải phẫu:

Đường tiêu hóa:

Phẫu thuật bụng.
Thủng đường tiêu hóa, rò miệng nối.
Viêm niêm mạc do hóa trị.

Đường truyền trung tâm (đặc biệt là lọc máu, dinh dưỡng tĩnh mạch, ECMO).
Sử dụng ma túy đường tĩnh mạch.

[#3] Suy giảm miễn dịch:

Giảm bạch cầu trung tính.
Bệnh ác tính.
Ghép tạng.
HIV giai đoạn tiến triển.
Corticosteroid.
Đái tháo đường.
Truyền máu (OR = 5). (39706747)
Thuốc sinh học (ví dụ: thuốc ức chế IL-17).

Candida là nguyên nhân chính của nhiễm nấm máu

Nhiễm Candida máu chiếm >85% các trường hợp nhiễm nấm máu. (39956121)
Các chủng Candida thường gặp nhất:

Phổ biến nhất:

C. albicans: 50–60%
C. glabrata: 20–40%
C. parapsilosis: 10–20%
C. tropicalis: 6–12%
C. krusei: 1–3% (thường gặp ở bệnh nhân bệnh máu ác tính đang dự phòng fluconazole). (39706747)

Các chủng khác ít gặp hơn nhưng có thể thấy:

C. guillermondii
C. lusitaniae
C. dublensis
C. auris. (40278079)

Biểu hiện lâm sàng

(quay lại mục lục)

Nhiễm Candida spp rải rác, đặc trưng bởi các sẩn và mụn mủ đỏ ở một bệnh nhân suy giảm miễn dịch

Biểu hiện lâm sàng chung

[1] Sốt không đáp ứng với kháng sinh. (31585478)
[2] Tổn thương da dạng nốt lớn (10–20%): (40278079)

Thường gặp nhất là các sẩn đỏ có trung tâm nhạt màu, dạng mụn nước (xem hình trên). Các tổn thương này có thể tiến triển thành mảng hoại tử và bọng nước xuất huyết căng. (30102951)
💡 Sinh thiết bấm (punch biopsy) có thể được sử dụng để xác lập chẩn đoán.

[3] Viêm nội nhãn do Candida (5–8%) – sẽ được bàn luận chi tiết bên dưới ⚡️. (40278079)

Diễn tiến/mức độ nặng của bệnh

Nhiễm Candida lan tỏa cấp tính:

Gần như chỉ xảy ra ở bệnh nhân giảm bạch cầu trung tính sau hóa trị gây độc tế bào trong bệnh lý huyết học ác tính.
Thường do C. albicans, C. tropicalis, C. glabrata hoặc C. krusei gây ra.
Bệnh nhân thường có bệnh cảnh cấp tính nặng, với các tổn thương da dạng xuất huyết lan tỏa và sẩn. Thường có tổn thương đa cơ quan (bao gồm phổi, đường tiêu hóa, thận, gan và lách). (39706747)

Các bệnh nhân khác (không giảm bạch cầu trung tính):

Mức độ nặng của bệnh thường nhẹ hơn.

Chẩn đoán

(quay lại mục lục)

Thăm dò sau chẩn đoán

(quay lại mục lục)

Điều trị

(quay lại mục lục)

Candida ở các vị trí cụ thể

Viêm nội tâm mạc candida

(quay lại mục lục)

Candida thần kinh trung ương

(quay lại mục lục)

Candida mắt

(quay lại mục lục)

Candida ổ bụng

(quay lại mục lục)

Viêm phổi do candida

(quay lại mục lục)

Nhiễm trùng đường tiểu do candida

(quay lại mục lục)

Chủ đề liên quan

Liệu pháp kinh nghiệm

(quay lại mục lục)

Tài liệu tham khảo

14662955 Barenfanger J, Arakere P, Cruz RD, et al. Improved outcomes associated with limiting identification of Candida spp. in respiratory secretions. J Clin Microbiol. 2003 Dec;41(12):5645-9. doi: 10.1128/jcm.41.12.5645-5649.2003 [PubMed]
16243088 Kullberg BJ, Sobel JD, Ruhnke M, et al. Voriconazole versus a regimen of amphotericin B followed by fluconazole for candidaemia in non-neutropenic patients: a randomised non-inferiority trial. Lancet. 2005 Oct 22-28;366(9495):1435-42. doi: 10.1016/S0140-6736(05)67490-9 [PubMed]
18626047 Schuster MG, Edwards JE Jr, Sobel JD, et al. Empirical fluconazole versus placebo for intensive care unit patients: a randomized trial. Ann Intern Med. 2008 Jul 15;149(2):83-90. doi: 10.7326/0003-4819-149-2-200807150-00004 [PubMed]
24550378 Ostrosky-Zeichner L, Shoham S, Vazquez J, et al. MSG-01: A randomized, double-blind, placebo-controlled trial of caspofungin prophylaxis followed by preemptive therapy for invasive candidiasis in high-risk adults in the critical care setting. Clin Infect Dis. 2014 May;58(9):1219-26. doi: 10.1093/cid/ciu074 [PubMed]
26270686 Knitsch W, Vincent JL, Utzolino S, et al. A randomized, placebo-controlled trial of preemptive antifungal therapy for the prevention of invasive candidiasis following gastrointestinal surgery for intra-abdominal infections. Clin Infect Dis. 2015 Dec 1;61(11):1671-8. doi: 10.1093/cid/civ707 [PubMed]
26679628 Pappas PG, Kauffman CA, Andes DR, et al. Clinical Practice Guideline for the Management of Candidiasis: 2016 Update by the Infectious Diseases Society of America. Clin Infect Dis. 2016 Feb 15;62(4):e1-50. doi: 10.1093/cid/civ933 [PubMed]
27706483 Timsit JF, Azoulay E, Schwebel C, et al; EMPIRICUS Trial Group. Empirical Micafungin Treatment and Survival Without Invasive Fungal Infection in Adults With ICU-Acquired Sepsis, Candida Colonization, and Multiple Organ Failure: The EMPIRICUS Randomized Clinical Trial. JAMA. 2016 Oct 18;316(15):1555-1564. doi: 10.1001/jama.2016.14655 [PubMed]
29376927 Clancy CJ, Shields RK, Nguyen MH. Invasive Candidiasis in Various Patient Populations: Incorporating Non-Culture Diagnostic Tests into Rational Management Strategies. J Fungi (Basel). 2016 Feb 6;2(1):10. doi: 10.3390/jof2010010 [PubMed]
30102951 Shields BE, Rosenbach M, Brown-Joel Z, Berger AP, Ford BA, Wanat KA. Angioinvasive fungal infections impacting the skin: Background, epidemiology, and clinical presentation. J Am Acad Dermatol. 2019 Apr;80(4):869-880.e5. doi: 10.1016/j.jaad.2018.04.059 [PubMed]
30911804 Martin-Loeches I, Antonelli M, Cuenca-Estrella M, et al. ESICM/ESCMID task force on practical management of invasive candidiasis in critically ill patients. Intensive Care Med. 2019 Jun;45(6):789-805. doi: 10.1007/s00134-019-05599-w [PubMed]
30998819 Breazzano MP, Day HR Jr, Bloch KC, et al. Utility of Ophthalmologic Screening for Patients With Candida Bloodstream Infections: A Systematic Review. JAMA Ophthalmol. 2019 Jun 1;137(6):698-710. doi: 10.1001/jamaophthalmol.2019.0733 [PubMed]
31585478 Bassetti M, Giacobbe DR, Vena A, Wolff M. Diagnosis and Treatment of Candidemia in the Intensive Care Unit. Semin Respir Crit Care Med. 2019 Aug;40(4):524-539. doi: 10.1055/s-0039-1693704 [PubMed]
32000280 Gonzalez-Lara MF, Ostrosky-Zeichner L. Invasive Candidiasis. Semin Respir Crit Care Med. 2020 Feb;41(1):3-12. doi: 10.1055/s-0040-1701215 [PubMed]
32990778 Logan C, Martin-Loeches I, Bicanic T. Invasive candidiasis in critical care: challenges and future directions. Intensive Care Med. 2020 Nov;46(11):2001-2014. doi: 10.1007/s00134-020-06240-x [PubMed]
33044240 Peçanha-Pietrobom PM, Colombo AL. Mind the gaps: challenges in the clinical management of invasive candidiasis in critically ill patients. Curr Opin Infect Dis. 2020 Dec;33(6):441-448. doi: 10.1097/QCO.0000000000000684 [PubMed]
39706747 Schroeder JA, Wilson CM, Pappas PG. Invasive Candidiasis. Infect Dis Clin North Am. 2025 Mar;39(1):93-119. doi: 10.1016/j.idc.2024.11.007 [PubMed]
39956121 Cornely OA, Sprute R, Bassetti M, et al. Global guideline for the diagnosis and management of candidiasis: an initiative of the ECMM in cooperation with ISHAM and ASM. Lancet Infect Dis. 2025 May;25(5):e280-e293. doi: 10.1016/S1473-3099(24)00749-7 [PubMed]
40278079 Vazquez JA, Whitaker L, Zubovskaia A. Invasive Candidiasis in the Intensive Care Unit: Where Are We Now? J Fungi (Basel). 2025 Mar 27;11(4):258. doi: 10.3390/jof11040258 [PubMed]
41117944 Martin-Loeches I, Cornely OA, Denning DW, Guinea J, Bassetti M, Maertens J, Hoenigl M, Kanj SS, Slavin M, Ostrosky-Zeichner L, Muñoz P. Invasive candidiasis in intensive care medicine: shaping the future of diagnosis and therapy. Intensive Care Med. 2025 Nov;51(11):2065-2078. doi: 10.1007/s00134-025-08151-1 [PubMed]

Dịch tễ học

Các yếu tố nguy cơ chung của nhiễm Candida máu

[#1] Tình trạng quần cư Candida:

Kháng sinh phổ rộng.
Bệnh nhân nằm ICU >1 tuần.
Quần cư hóa Candida (đặc biệt ở nhiều vị trí).

[#2] Phá vỡ hàng rào giải phẫu:

Đường tiêu hóa:

Phẫu thuật bụng.
Thủng đường tiêu hóa, rò miệng nối.
Viêm niêm mạc do hóa trị.

Đường truyền trung tâm (đặc biệt là lọc máu, dinh dưỡng tĩnh mạch, ECMO).
Sử dụng ma túy đường tĩnh mạch.

[#3] Suy giảm miễn dịch:

Giảm bạch cầu trung tính.
Bệnh ác tính.
Ghép tạng.
HIV giai đoạn tiến triển.
Corticosteroid.
Đái tháo đường.
Truyền máu (OR = 5). (39706747)
Thuốc sinh học (ví dụ: thuốc ức chế IL-17).

Candida là nguyên nhân chính của nhiễm nấm máu

Nhiễm Candida máu chiếm >85% các trường hợp nhiễm nấm máu. (39956121)

Các chủng Candida thường gặp nhất:

Phổ biến nhất:

C. albicans: 50–60%
C. glabrata: 20–40%
C. parapsilosis: 10–20%
C. tropicalis: 6–12%
C. krusei: 1–3% (thường gặp ở bệnh nhân bệnh máu ác tính đang dự phòng fluconazole). (39706747)

Các chủng khác ít gặp hơn nhưng có thể thấy:

C. guillermondii
C. lusitaniae
C. dublensis
C. auris. (40278079)

Biểu hiện lâm sàng

Nhiễm Candida spp rải rác, đặc trưng bởi các sẩn và mụn mủ đỏ ở một bệnh nhân suy giảm miễn dịch

Biểu hiện lâm sàng chung

[1] Sốt không đáp ứng với kháng sinh. (31585478)

[2] Tổn thương da dạng nốt lớn (10–20%): (40278079)

Thường gặp nhất là các sẩn đỏ có trung tâm nhạt màu, dạng mụn nước (xem hình trên). Các tổn thương này có thể tiến triển thành mảng hoại tử và bọng nước xuất huyết căng. (30102951)
💡 Sinh thiết bấm (punch biopsy) có thể được sử dụng để xác lập chẩn đoán.

[3] Viêm nội nhãn do Candida (5–8%) – sẽ được bàn luận chi tiết bên dưới ⚡️. (40278079)

Diễn tiến/mức độ nặng của bệnh

Nhiễm Candida lan tỏa cấp tính:

Gần như chỉ xảy ra ở bệnh nhân giảm bạch cầu trung tính sau hóa trị gây độc tế bào trong bệnh lý huyết học ác tính.
Thường do C. albicans, C. tropicalis, C. glabrata hoặc C. krusei gây ra.
Bệnh nhân thường có bệnh cảnh cấp tính nặng, với các tổn thương da dạng xuất huyết lan tỏa và sẩn. Thường có tổn thương đa cơ quan (bao gồm phổi, đường tiêu hóa, thận, gan và lách). (39706747)

Các bệnh nhân khác (không giảm bạch cầu trung tính):

Mức độ nặng của bệnh thường nhẹ hơn.

Tài liệu tham khảo

14662955 Barenfanger J, Arakere P, Cruz RD, et al. Improved outcomes associated with limiting identification of Candida spp. in respiratory secretions. J Clin Microbiol. 2003 Dec;41(12):5645-9. doi: 10.1128/jcm.41.12.5645-5649.2003 [PubMed]

16243088 Kullberg BJ, Sobel JD, Ruhnke M, et al. Voriconazole versus a regimen of amphotericin B followed by fluconazole for candidaemia in non-neutropenic patients: a randomised non-inferiority trial. Lancet. 2005 Oct 22-28;366(9495):1435-42. doi: 10.1016/S0140-6736(05)67490-9 [PubMed]

18626047 Schuster MG, Edwards JE Jr, Sobel JD, et al. Empirical fluconazole versus placebo for intensive care unit patients: a randomized trial. Ann Intern Med. 2008 Jul 15;149(2):83-90. doi: 10.7326/0003-4819-149-2-200807150-00004 [PubMed]

24550378 Ostrosky-Zeichner L, Shoham S, Vazquez J, et al. MSG-01: A randomized, double-blind, placebo-controlled trial of caspofungin prophylaxis followed by preemptive therapy for invasive candidiasis in high-risk adults in the critical care setting. Clin Infect Dis. 2014 May;58(9):1219-26. doi: 10.1093/cid/ciu074 [PubMed]

26270686 Knitsch W, Vincent JL, Utzolino S, et al. A randomized, placebo-controlled trial of preemptive antifungal therapy for the prevention of invasive candidiasis following gastrointestinal surgery for intra-abdominal infections. Clin Infect Dis. 2015 Dec 1;61(11):1671-8. doi: 10.1093/cid/civ707 [PubMed]

26679628 Pappas PG, Kauffman CA, Andes DR, et al. Clinical Practice Guideline for the Management of Candidiasis: 2016 Update by the Infectious Diseases Society of America. Clin Infect Dis. 2016 Feb 15;62(4):e1-50. doi: 10.1093/cid/civ933 [PubMed]

27706483 Timsit JF, Azoulay E, Schwebel C, et al; EMPIRICUS Trial Group. Empirical Micafungin Treatment and Survival Without Invasive Fungal Infection in Adults With ICU-Acquired Sepsis, Candida Colonization, and Multiple Organ Failure: The EMPIRICUS Randomized Clinical Trial. JAMA. 2016 Oct 18;316(15):1555-1564. doi: 10.1001/jama.2016.14655 [PubMed]

29376927 Clancy CJ, Shields RK, Nguyen MH. Invasive Candidiasis in Various Patient Populations: Incorporating Non-Culture Diagnostic Tests into Rational Management Strategies. J Fungi (Basel). 2016 Feb 6;2(1):10. doi: 10.3390/jof2010010 [PubMed]

30102951 Shields BE, Rosenbach M, Brown-Joel Z, Berger AP, Ford BA, Wanat KA. Angioinvasive fungal infections impacting the skin: Background, epidemiology, and clinical presentation. J Am Acad Dermatol. 2019 Apr;80(4):869-880.e5. doi: 10.1016/j.jaad.2018.04.059 [PubMed]

30911804 Martin-Loeches I, Antonelli M, Cuenca-Estrella M, et al. ESICM/ESCMID task force on practical management of invasive candidiasis in critically ill patients. Intensive Care Med. 2019 Jun;45(6):789-805. doi: 10.1007/s00134-019-05599-w [PubMed]

30998819 Breazzano MP, Day HR Jr, Bloch KC, et al. Utility of Ophthalmologic Screening for Patients With Candida Bloodstream Infections: A Systematic Review. JAMA Ophthalmol. 2019 Jun 1;137(6):698-710. doi: 10.1001/jamaophthalmol.2019.0733 [PubMed]

31585478 Bassetti M, Giacobbe DR, Vena A, Wolff M. Diagnosis and Treatment of Candidemia in the Intensive Care Unit. Semin Respir Crit Care Med. 2019 Aug;40(4):524-539. doi: 10.1055/s-0039-1693704 [PubMed]

32000280 Gonzalez-Lara MF, Ostrosky-Zeichner L. Invasive Candidiasis. Semin Respir Crit Care Med. 2020 Feb;41(1):3-12. doi: 10.1055/s-0040-1701215 [PubMed]

32990778 Logan C, Martin-Loeches I, Bicanic T. Invasive candidiasis in critical care: challenges and future directions. Intensive Care Med. 2020 Nov;46(11):2001-2014. doi: 10.1007/s00134-020-06240-x [PubMed]

33044240 Peçanha-Pietrobom PM, Colombo AL. Mind the gaps: challenges in the clinical management of invasive candidiasis in critically ill patients. Curr Opin Infect Dis. 2020 Dec;33(6):441-448. doi: 10.1097/QCO.0000000000000684 [PubMed]

39706747 Schroeder JA, Wilson CM, Pappas PG. Invasive Candidiasis. Infect Dis Clin North Am. 2025 Mar;39(1):93-119. doi: 10.1016/j.idc.2024.11.007 [PubMed]

39956121 Cornely OA, Sprute R, Bassetti M, et al. Global guideline for the diagnosis and management of candidiasis: an initiative of the ECMM in cooperation with ISHAM and ASM. Lancet Infect Dis. 2025 May;25(5):e280-e293. doi: 10.1016/S1473-3099(24)00749-7 [PubMed]

40278079 Vazquez JA, Whitaker L, Zubovskaia A. Invasive Candidiasis in the Intensive Care Unit: Where Are We Now? J Fungi (Basel). 2025 Mar 27;11(4):258. doi: 10.3390/jof11040258 [PubMed]

41117944 Martin-Loeches I, Cornely OA, Denning DW, Guinea J, Bassetti M, Maertens J, Hoenigl M, Kanj SS, Slavin M, Ostrosky-Zeichner L, Muñoz P. Invasive candidiasis in intensive care medicine: shaping the future of diagnosis and therapy. Intensive Care Med. 2025 Nov;51(11):2065-2078. doi: 10.1007/s00134-025-08151-1 [PubMed]